สัปคับคร่ำ

เช่นเดียวกับสัปคับถมทองและสัปคับจำหลักไม้ สัปคับคร่ำนี้มีโครงสร้างที่เหมือนกับสัปคับทั้งสองหลัง คือจำลองแบบมาจากพระที่นั่งจำลองทอง ซึ่งตั้งอยู่ ณ ท้องพระโรงหน้าพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในอดีต สัปคับคือที่ประทับบนหลังช้างของพระมหากษัตริย์ ใช้ในการเดินทางทางบก โดยสัปคับที่ใช้งานจริงนั้น ทำจากไม้เพราะมีน้ำหนักเบากว่า และมีการแกะสลักลวดลายให้สมพระเกียรติ

โครงสร้างของสัปคับนี้ทำจากเหล็ก ใช้เทคนิคคร่ำทอง คร่ำเงิน สร้างเป็นลวดลายเถาไม้เทศ ส่วนของเสาและพนักก็คร่ำทองสลับเงิน มีกระจังปฏิญาณสลักทองประดับเพชร บริเวณรายรอบนอกพนักนั้น ติดกระจังปฏิญาณสลักทอง บริเวณเท้าบน (ส่วนขาด้านบน) ที่อยู่ติดกับลวดหน้ากระดานล่าง มีลวดลายฉลุเหล็กเป็นรูปกระบี่เหินเคล้าลายเทศและตกแต่งด้วยเทคนิคคร่ำเงิน คร่ำทอง ปลายเท้าสลักทองรูปหน้าเหรา

สัปคับนี้มีความสัมพันธ์กับสัปคับถมทองและสัปคับจำหลักไม้ แม้จะใช้โครงสร้างเดียวกัน แต่สัปคับนี้มีโครงเป็นเหล็ก ใช้เทคนิคคร่ำเป็นหลัก ความพิเศษที่ต่างจากงานคร่ำทั่วไปคือ ช่างฝีมือบรรจงฉลุเหล็กให้โปร่งเป็นลูกไม้จนมองทะลุได้ชัดเจน ซึ่งงานคร่ำส่วนใหญ่นิยมโครงสร้างทึบ ไม่ฉลุโปร่ง และงานนี้ยังใช้เทคนิคคร่ำทองสลับเงิน และประดับเพชร ต่างจากสัปคับถมทองที่แม้จะใช้ทองคำเป็นวัตถุดิบหลักเหมือนกัน แต่ต่างกันที่โครงสร้าง โดยสัปคับถมทองมีโครงเป็นเงิน ใช้เทคนิคถมทองเป็นหลัก แสดงออกผ่านสีทองที่สุกปลั่ง แซมด้วยสีดำของยาถม ส่วนสัปคับจำหลักไม้นั้น มีโครงเป็นไม้ สลักและฉลุลายด้วยความอ่อนช้อยของธรรมชาติ

วาระจัดทำ เนื่องในโอกาสสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 6 รอบ เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ.2547

ขนาด กว้าง 84.5 เซนติเมตร ยาว 1.44 เมตร สูง 75 เซนติเมตร
จำนวนช่างฝีมือ 76 คน
ระยะเวลาจัดทำ 1 ปี 6 เดือน